مرجع مواد شیمیایی ایران
صابون جامد

تهیه صابون جامد


صابون ها از واکنش «صابونی شدن» چربی ها، که در واقع عبارت است از خنثی شدن اسیدهای چرب به وسیله قلیا، حاصل
می شوند. در عمل، صابو ن های جامد را اغلب از ترکیب روغن های جامد یا مایع (حیوانی یا نباتی) با سدیم هیدروکسید یا
سدیم کربنات تهیه می کنند.
از آنجایی که واکنش «صابونی شدن» سریع نیست، باید مخلوط روغن و سدیم هیدروکسید و آب را مدتی جوشاند تا به
حالت خمیری درآید. در آزمایشگاه، برای سرعت بخشیدن به واکنش صابونی شدن، مقداری الکل به آن اضافه می کنند.
دقت کنید چون سدیم هیدروکسید خاصیت خورندگی دارد، کاملاً احتیاط کنید تا با پوست بدن شما تماس حاصل نکند. در صورت
تماس، محل مورد تماس را فوراً با مقدار زیادی آب بشویید. موقع آزمایش حتماً از عینک محافظ آزمایشگاهی استفاده کنید.
هنگام استفاده از الکل، نزدیک شعله کار نکنید.

وسایل و مواد لازم
۱- توری و سه پایه و گیره
۲- چراغ گاز یا گرم کن الکتریکی
۳- لوله آزمایش
۴- همزن شیش های
۵- بشر
۶- ترازوی آزمایشگاهی با دقت یک گرم
۷- روغن نباتی یا حیوانی
۸- سود سوزآور (سدیم هیدروکسید)
۹- الکل صنعتی
۱۰- نمک طعام
۱۱- کاغذ انداز ه گیریpH

در یک بشر، ۲۰ میلی لیتر آب مقطر بریزید و مقدار ۶ گرم سود را پس از توزین، به آن اضافه کنید و با احتیاط آن را هم
بزنید تا حل شود.
در یک بشر دیگر، مقدار ۶ گرم روغن جامد یا مایع بریزید و ۲۵ میلی لیتر الکل صنعتی به آن اضافه کنید و محلول سود را
به آرامی روی آن بریزید و به ملایمت روی چراغ گرم کنید و مرتباً هم بزنید. با توجه به تبخیر تدریجی آب، هر چند دقیقه،
کمی آب مقطر به آن بیفزایید و به عمل حرارت دادن تا مرحله ایجاد توده ی خمیری شکل ادامه دهید (در حرارت ملایم،
عمل صابونی شدن بین ۱/۵ تا ۲ ساعت طول می کشد.)
در بشر دیگری حدود ۱۵۰ میلی لیتر آب مقطر بریزید و در آن ۵۰ گرم نمک طعام حل کنید و تا نزدیک نقطه جوش
حرارت دهید. سپس توده خمیری شکل را به این محلول اضافه کنید و بشر را در داخل آب سرد قرار دهید تا کاملاً خنک
شود در این مرحله ذرات صابون بر روی سطح محلول جمع می شود. این ذرات را جمع کنید و با آب سرد به خوبی بشویید.
در آخر توده جامد و خمیری شکل به دست آمده را در قالبی (مثل قوطی کبریت) بفشارید و بگذارید تا خشک شود.
به این ترتیب یک قالب کوچک صابون تولید کرده اید.

مرجع مواد شیمیایی ایران

نوشته شده در: